"पहिली मोठी पायरी" — अवघ्या १६ व्या वर्षी शिवरायांनी जिंकलेला पहिला किल्ला, जिथून हिंदवी स्वराज्याच्या उभारणीचा शुभारंभ झाला.
पुणे परिसरातील सर्वांत उंच किल्ल्यांपैकी एक; अजिंक्य नैसर्गिक तटबंदी व दुर्गम कडे.
परंपरेने सांगितले जाते की, अवघ्या १६ वर्षांच्या शिवरायांनी आदिलशाहीच्या ताब्यातील तोरणा किल्ला जिंकून हिंदवी स्वराज्याची मुहूर्तमेढ रोवली. काही इतिहासकार हा विजय १६४५-४७ या कालखंडातील मानतात — नेमक्या वर्षाबाबत वेगवेगळ्या साधनांमध्ये किरकोळ तफावत आढळते. लोकपरंपरा (नेमके वर्ष वादग्रस्त)
किल्ला जिंकल्यानंतर शिवरायांनी त्याचे नामकरण 'प्रचंडगड' असे केले — त्याच्या प्रचंड, अवाढव्य कड्यांना अनुसरून. येथेच सापडलेल्या धनाचा उपयोग पुढे राजगडाच्या उभारणीसाठी करण्यात आला. ऐतिहासिक नोंद
पुणे जिल्ह्यातील सर्वोच्च किल्ल्यांपैकी एक असलेला तोरणा राजगडाच्या अगदी शेजारीच, घनदाट डोंगररांगांमध्ये वसलेला आहे.
ऐतिहासिक नोंदगडाच्या एका टोकावरील ही माची शत्रूशी थेट सामना करण्यासाठी बांधलेली आहे — तटबंदी व बुरुजांची भक्कम फळी येथे पाहायला मिळते.
ऐतिहासिक नोंदगडाच्या दुसऱ्या टोकावरील ही माची बुधल्यासारख्या (घागरीसारख्या) आकारामुळे ओळखली जाते — अत्यंत निमुळती व दुर्गम वाट यामुळे बचावासाठी आदर्श.
ऐतिहासिक नोंदवेल्हे गावातून तोरण्याचा ट्रेक सुरू होतो. चढाई तुलनेने कठीण व वेळखाऊ असल्याने अनुभवी ट्रेकर्स व स्थानिक गाईडसह जाण्याचा सल्ला दिला जातो.
व्यावहारिक माहिती